Wróć do strony głównej Adwokata Wielkopolskiego < cofnij

Legitymacja wnioskowa NRA przed TK w sprawie wysokości stawek za usługi adwokackie

2014-05-19

Dzisiaj (12 maja 2014 r.) doręczono Naczelnej Radzie Adwokackiej (zespołowi d/s postępowań konstytucyjnych NRA) postanowienie Trybunału Konstytucyjnego, w sprawie odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi NRA w sprawie kontroli zgodności z ustawą Prawo o adwokaturze i Konstytucją RP niektórych przepisów rozporządzenia MS w/s opłat za czynności adwokackie. 15 maja 2014 r. NRA złożyła zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego.

Krótko rzecz ujmując, Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, że NRA nie przysługuje kompetencja wnioskowa (sic!) w zakresie stawek wynagrodzenia za czynności adwokackie w sprawach z wyboru.

Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wywołało ożywioną, dyskusję w środowisku adwokackim (także na formum grup dyskusyjnych FB). Adwokaci nie kryją swojego oburzenia (rozczarowania), stanowiskiem TK.

Ustawa wyraźnie stwierdza (art. 16 ust. 2 i 3 PoA), że stawki wynagrodzeń określa w drodze rozporządzenia minister sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej - już z tejże normy kompetencyjnej w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości wywieść można legitymację wnioskową Naczelnej Rady Adwokackiej w znaczeniu zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Bez wątpienia opiniowanie stawek wynagrodzeń adwokackich należy do "zakresu działania" Naczelnej Rady Adwokackiej. Stąd stanowisko Trybunału Konstytucyjnego jest po prostu niezrozumiałe; skoro bowiem opiniowanie nalezy do zadań samorządu to i wniosek o zbadanie  zgodności rozporządzenia ministra sprawiedliwości z ustawą i Konstytucją RP powinien być uznany jako należący do kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej.

Komisja ds. postępowań konstytucyjnych NRA zapowiada poddanie decyzji TK kontroli instancyjnej.

źródło:

Informacja Adw. dra Jacka Skrzydło w grupie FB

Trybunał Konstytucyjny w składzie jednoosobowym – Leona Kieresa, sędziego TK, po wstępnym rozpoznaniu wniosku Naczelnej Rady Adwokackiej częściowo odmówił nadania dalszego biegu skardze w sprawie tzw. taksy adwokackiej.

NRA złożyła 3 lipca 2013 r. w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją oraz z przepisami ustawy Poa niektórych przepisów rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelna Rada Adwokacka wskazała w szczególności na okoliczność, iż sądy powszechne i administracyjne wykładają te przepisy w taki sposób, iż w przypadku spraw, w których aktywność pełnomocnika nie przekracza granic zwykłej staranności, sąd zasądza zwrot kosztów sądowych lub koszty pomocy prawnej z urzędu według stawki minimalnej  a jedynie wyjątkowo stosuje się stawki wyższe od minimalnych. NRA, stojąc na straży prawa adwokatów do wynagrodzenia zgodnego z Konstytucją oraz Prawem o adwokaturze, podniosła zarzut, iż wynagrodzenie określone w zaskarżonych przepisach przyznawane z urzędu nie pokrywa nawet w znikomej części nakładu pracy adwokata.

Zdaniem NRA, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu dotyczy zatem materii mieszczącej się w sprawach objętych zakresem działania samorządu adwokackiego, tj. reprezentowania adwokatury. Wysokość opłat za czynności adwokackie zasądzanych przez sąd (zarówno w sprawach z wyboru, jak i w sprawach z urzędu) dotyczy interesów każdego z członków samorządu adwokackiego; bez wątpienia zatem kwestionowane przepisy są bezpośrednio związane z interesem prawnym adwokatów, kształtując ich prawa i obowiązki w ramach wykonywania zawodu zaufania publicznego. W ten sposób NRA uzasadniała swoją legitymację do zaskarżenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

NRA zaskarżyła m.in. przepis dotyczący stawki minimalnej za prowadzenie sprawy o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania w wysokości 120 zł. Rada podważa też wysokość ustanowionych stawek w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, które za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za stawiennictwo na rozprawie wynosi 240 zł oraz za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia tej skargi – 120 zł.

Zdaniem wnioskodawcy, stawki określone w przepisach zniechęcają do korzystania z fachowej pomocy prawnej w tego rodzaju sprawach oraz utraty przez adwokatów prawa do wynagrodzenia i prawa do klienteli. NRA stwierdziła, że prawo do klienteli jest prawem majątkowym, wchodzącym w skład przedsiębiorstwa i podlega ochronie. Podkreśliła też, że w związku z ustaleniem bardzo niskich stawek minimalnych w zaskarżonych przepisach (w wysokości 120 lub 240 zł) ustawodawca godzi się na to, że wynagrodzenie będzie przewyższać te stawki. W ocenie NRA zaskarżony system zasądzania zwrotu kosztów postępowania skutkuje tym, że klient adwokata (a pośrednio sam adwokat), mimo wygrania sprawy, ponosi przeważający ciężar kosztów swojej reprezentacji lub obrony, a Skarb Państwa (przegrywający) ponosi je jedynie w niewielkim stopniu. Zdaniem NRA, taki stan rzeczy rażąco narusza prawo do sądu (w sprawach karnych prawa do obrony) a w szczególności zasadę równości broni, a w rezultacie zniechęca obywatela do korzystania z pomocy prawnej fachowego pełnomocnika, prowadząc do utraty przez adwokatów ich wynagrodzenia oraz klienteli.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednak, że wnioskodawca – NRA – nie jest podmiotem posiadającym w tej sprawie legitymację wnioskową w pełnym zakresie wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że zrzeszenia przedstawicieli określonego zawodu (np. zaufania publicznego) mogą się domagać kontroli wyłącznie tych aktów normatywnych, które są bezpośrednio związane z wykonywaniem danej profesji. Trybunał stwierdza zaś, że część zaskarżonych przez NRA przepisów dotyczy bezpośrednio praw konstytucyjnych jedynie potencjalnych klientów adwokatów. Wynagrodzenie adwokata z wyboru określa umowa z klientem, nie rozporządzenie. Uregulowana w zaskarżonych przepisach wysokość opłat za czynności adwokackie stanowi podstawę do zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich dla strony postępowania a nie dla adwokata. Tak ustalona opłata za czynności adwokackie, zasądzana przez sąd na rzecz strony postępowania, nie prowadzi zatem – a przynajmniej nie bezpośrednio – do naruszenia prawa do sądu ani żadnego prawa majątkowego adwokatów. NRA nie może zaś występować z wnioskiem o zbadanie zgodności norma w interesie ogólnospołecznym (tzn. potencjalnych klientów adwokatów).

Postanowienie TK o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi nie dotyczy jednak tych punktów wniosku NRA, w których Rada kwestionowała zasady określenia wysokości wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu – implicite zatem TK uznał, że regulacja odnosząca się do tej właśnie problematyki mieści się „w zakresie działania” NRA w rozumieniu art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji.

źródło: 13 maja 2014 r. adwokatura.pl

POSTANOWIENIE TK.pdf 

15 maja 2014 r. Naczelna Rada Adwokacka złożyła zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnegi podnosząc, że Trybunał błędnie przyjął, iż NRA złożyła skargę konstytucyjną a nie wniosek. Błędnie też przyjęto, że NRA musi wykazać, iż doszło do naruszenia konstytucyjnych praw członków samorządu adwokackiego, ponieważ NRA jako podmiot posiadający szczególną kompetencję wnioskową, musi wykazać jedynie, iż zaskarżony akt normatywny „dotyczy spraw objętych jej zakresem”. – W ocenie NRA nie sposób wyobrazić sobie regulacji, która w mniejszym stopniu dotyczyłaby spraw objętych zakresem działania organów samorządu adwokackiego niż kwestia wynagrodzenia adwokackiego. Są to w oczywisty sposób przepisy wpływające na interes Adwokatury i adwokatów związany z wykonywaniem tego zawodu. Powyższe sprzeciwia się nieuzasadnionemu zawężaniu Wnioskodawcy potencjalnych wzorców konstytucyjnych, a zwłaszcza stosowania w drodze analogii regulacji mającej zastosowanie w przypadku skarg konstytucyjnych.  – czytamy w piśmie do TK.

ZAŻALENIE.pdf 

Uwagi do tekstu prosimy zgłaszać na adres poczty elektronicznej: adwokatmajewski@me.com