Wróć do strony głównej Adwokata Wielkopolskiego < cofnij

Uchwała ORA w Poznaniu w sprawie kontroli adwokatów w sądach.

2015-02-12

Sprawa zwrócenia się do Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu w przedmiocie niedopuszczalnego działania Policji Sądowej polegającego na kontroli osobistej adwokatów uczestniczących w rozprawach oraz ich bagażu a także w przedmiocie zmiany Regulaminu z dnia 12 listopada 2008 roku w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w budynkach sądów miasta Poznania: w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w Poznaniu. 

Po zreferowaniu sprawy przez Dziekana adw. prof. UAM dr hab. M. Gutowskiego, na posiedzeniu w dniu 30 stycznia 2015 r. ORA w Poznaniu podjęła jednogłośnie w głosowaniu jawnym


uchwałę


1. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu zwraca się z prośbą do Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu o interwencję w sprawie niedopuszczalnego działania Policji Sądowej na terenie Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu polegającego na kontroli osobistej adwokat uczestniczącej w dniu 23 stycznia 2015 roku w rozprawie toczącej się pod sygn. akt III K 278/13 oraz posiadanej przez nią torby;

2. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu zwraca się do Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu z prośbą o zmianę § 4 Regulaminu z dnia 12 listopada 2008 roku w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w budynkach sądów miasta Poznania w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w Poznaniu poprzez włączenie adwokatów do katalogu osób, co do których należy odstąpić od legitymowania oraz kontroli osobistej i bagażu.


U z a s a d n i e n i e


Do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu wpłynęło pismo adwokat XXXX opisujące incydent, który miał miejsce w Sądzie Rejonowym Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu. Adwokat będąca obrońcą dwóch oskarżonych w sprawie sygn. akt III K 278/13, w dniu 23 stycznia 2015 roku została zatrzymana przed salą rozpraw przez Policję Sądową i poinformowana, że każda osoba wchodząca na salę rozpraw, z wyłączeniem prokuratora, zostanie poddana kontroli. Adwokat została skontrolowana urządzeniem do wykrywania metalu, zażądano od niej otwarcia torby, w której oprócz rzeczy osobistych były też akta innych spraw. Po otwarciu torby policjant ją przeszukał. Spytany o przyczynę tak gruntownego przeszukania i przyczyny ewentualnych podejrzeń wobec adwokata, policjant zachował się – zdaniem zawadniającej – opryskliwie. Obrońca zgłosiła tę kwestię przewodniczącemu składu orzekającego, z prośbą o podanie podstawy na której odbywa się przeszukiwanie adwokatów przed wejściem na sale rozpraw. Przewodniczący zwrócił się do policjantów, aby nie kontrolowali już adwokatów. Po ogłoszeniu przerwy i ponownym wywołaniu sprawy znowu rozpoczęła się kontrola. Na pytanie obrońcy zadane policjantowi i przewodniczącemu usłyszała ona, że kontrola odbywa się na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu. Ponieważ adwokat odmówiła ponownemu poddaniu się kontroli nie została wpuszczona na salę rozpraw, a sąd prowadził rozprawę pod nieobecność obrońcy. W swoim piśmie do Dziekana ORA adwokat podkreśliła, że sprawa tocząca się przed sądem dotyczy zarzutów z ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych, zagrożonych głównie karą grzywny. W rozprawie uczestniczy zaledwie kilku oskarżonych, nie pojawia się na rozprawach publiczność a w przeszłości nigdy nie wydarzyło się na rozprawie nic niebezpiecznego.

Do swojego pisma adwokat załączyła Regulamin z dnia 12 listopada 2008 roku w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w budynkach sądów miasta Poznania w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w Poznaniu. W § 4 regulaminu wskazano, że „po okazaniu legitymacji przez sędziów, prokuratorów – należy odstąpić od legitymowania oraz kontroli osobistej i bagażu, chyba, że wystąpią uzasadnione okoliczności, które należy natychmiast wyjaśnić z Przewodniczącym Wydziału, Kierownikiem Wydziału, a w sytuacjach szczególnych należy powiadomić Prezesa Sądu”. Adwokat zwróciła uwagę, że powyższy regulamin nie jest powszechnie dostępny. Natomiast z lektury innych zarządzeń Prezesów Sądów w przedmiocie regulaminów bezpieczeństwa i porządku wynika, że z obowiązku poddania się czynnościom sprawdzającym zwolnieni są oprócz sędziów, m.in. również adwokaci (TAK: § 5 Regulaminu bezpieczeństwa i porządku w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie, § 4 Regulaminu bezpieczeństwa i porządku w Sądzie Okręgowym w Lublinie, czy § 7 Regulaminu bezpieczeństwa i porządku obowiązującego w jednostkach organizacyjnych, usytuowanych w okręgu Sądu Okręgowego w Warszawie).

Przy rozważaniu powyższej sprawy Okręgowa Rada Adwokacka zważyła, co następuje:

Zgodnie z art. 54 Ustawy o ustroju sądów powszechnych do budynków sądowych nie wolno wnosić broni ani amunicji, a także materiałów wybuchowych i innych środków niebezpiecznych. Nie dotyczy to osób wykonujących w budynkach sądowych obowiązki służbowe wymagające posiadania broni. Na podstawie §2 tego przepisu prezes sądu może zarządzić stosowanie środków zapewniających bezpieczeństwo w budynkach sądowych oraz zapobiegających naruszaniu zakazu, o którym mowa w § 1. W takim przypadku do ochrony budynków sądowych oraz osób w nich przebywających stosuje się przepisy o ochronie osób i mienia. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o Policji, w skład Policji wchodzi policja sądowa. Ponadto w myśl art. 14 ust 2 ustawy o Policji, Policja wykonuje również czynności na polecenie sądu, prokuratora, organów administracji państwowej i samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten został określony w odrębnych ustawach. Na podstawie wydanego do ww. ustawy rozporządzenia z dnia 16 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu zadań i zasad organizacji policji sądowej do szczegółowego zakresu zadań policji sądowej należy m.in. : (1) ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego w budynkach sądów oraz prokuratur; (2) ochrona życia i zdrowia sędziów, prokuratorów oraz innych osób, w związku z wykonywaniem przez nich czynności wynikających z realizacji zadań wymiaru sprawiedliwości. Przy wykonywaniu ww. zadań policjanci mają prawo (wyłącznie) do podejmowania czynności, które przewiduje ustawa (art. 15 ust. 1 ustawy o Policji), tj. m.in.

- legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości,

- przeszukiwania osób i pomieszczeń w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw,

- dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary. Natomiast zgodnie z § 3 Regulaminu w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku Sądu Okręgowego w Poznaniu, w trakcie wykonywania czynności w związku z zabezpieczeniem Sądu zgodnie z opracowanym planem bezpieczeństwa lub poleceniem bezpośredniego przełożonego, Policja Sądowa zobowiązana jest do legitymowania i kontrolowania osób wchodzących z wykorzystaniem bramki do wykrywania metali oraz innych urządzeń pozwalających na utrzymanie stanu bezpieczeństwa i porządku. Jak wyżej wskazano § 4 Regulaminu nakazuje odstąpić od legitymowania oraz kontroli osobistej i bagażu sędziów i prokuratorów. Na marginesie zauważyć należy, że prokurator uczestniczący w rozprawie w charakterze oskarżyciela publicznego jest takim samym uczestnikiem procesu jak obrońca. Niezrozumiałym dla adwokatów - jako osób wykonujących zawód zaufania publicznego, co do których jednym z ustawowych wymogów wpisu na listę adwokatów jest posiadanie nieskazitelnego charakteru - jest wyłączenie prokuratora w przeciwieństwie do adwokata z konieczności poddania się kontroli osobistej i posiadanego bagażu. Art. 7 Prawa o adwokaturze wprost wskazuje, że adwokat podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych korzysta z ochrony prawnej podobnie jak sędzia i prokurator. Powyższa norma prawna winna, zdaniem ORA, mieć również odzwierciedlenie w treści § 4 cytowanego powyżej Regulaminu i zrównać w wyłączeniu z obowiązku poddania się osobistej kontroli adwokatów z sędziami i prokuratorami.


Prawo o adwokaturze w art. 4 ust. 1 stanowi, że zawód adwokata polega m.in. na występowaniu przed sądami i urzędami. Zgodnie z art. 3 wyżej powołanej ustawy adwokat w wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych podlega tylko ustawom.

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 87 stanowi, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie uprawnia policji sądowej do kontroli osobistej adwokata oraz jego bagażu. Przeciwnie, art. 31 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej statuuje fundamentalną zasadę, że wolność człowieka podlega ochronie prawnej, a ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy m.in. są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto Europejska Konwencja Praw Człowieka w art. 8 stanowi, że każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na wskazane w Konwencji wartości.

Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu uznaje, że działania policji sądowej polegające na poddaniu adwokata uczestniczącego w rozprawie kontroli osobistej i przeszukiwaniu posiadanego przez niego bagażu są działaniami sprzecznymi z przepisami prawa międzynarodowego oraz Konstytucji PR. Takie działania mogą doprowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa do obrony oraz ustawowej tajemnicy adwokackiej. Adwokat w bagażu wnoszonym na salę rozpraw posiada akta sprawy, w których może znajdować się korespondencja z klientem. Przeszukanie przez policję sądową torby obrońcy wchodzącego na salę rozpraw nie tylko daje możliwość organom ścigania (w skład których wchodzi również policja sądowa) do zapoznania się z aktami prowadzonej przez adwokata sprawy, ale także może wywołać na oskarżonym wrażenie braku równości stron procesu.



Wskazując na powyższe Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu zwraca się do Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu o wyjaśnienie niegodnego z prawem działania policji sądowej na terenie Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu polegającego na kontroli osobistej i bagażu uczestniczącej w rozprawie adwokat. Ponadto wobec dokonania analizy powszechnie obowiązującego prawa w zakresie możliwości podejmowania przez policję sądową działań wobec adwokatów Okręgowa Rada Adwokacka zwraca się również o zmianę § 4 Regulaminu z dnia 12 listopada 2008 roku w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w budynkach sądów miasta Poznania w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w Poznaniu poprzez włączenie adwokatów do katalogu osób, co do których należy odstąpić od legitymowania oraz kontroli osobistej i bagażu.



Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o adwokaturze zadaniem samorządu zawodowego adwokackiego jest reprezentowanie adwokatury i ochrona jej praw. Z tych przeto względów i na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. – prawa o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 635 z późn. zm.) Okręgowa Rada Adwokacka podjęła uchwałę o treści jak na wstępie.



Odpis uchwały doręczyć:

- Ministrowi Sprawiedliwości,

- Prezesowi Sądu Okręgowego w Poznaniu


Uwagi do tekstu prosimy zgłaszać na adres poczty elektronicznej: adwokatmajewski@me.com